ul. św. Wojciech 10/5, 61-749 Poznań   |   kontakt@smadwokaci.pl   |   tel. 602 853 470, 697 566 050

Przestępstwa „białych kołnierzyków”

 

Przestępstwa osób wykonujących zawody związane z finansami, działających w spółkach i innych podmiotach będących osobami prawnymi, jak również w przedsiębiorstwach prowadzonych przez osoby wykonujące działalność gospodarczą zwane są potocznie przestępstwami tzw. „białych kołnierzyków”. Zwykle przyjmuje się, że przestępstwa takie mogą zostać popełnione przez osoby zasiadające w zarządach spółek prawa handlowego. Nie są oni jednak jedynymi, którzy mogą zostać skazani za tego typu przestępstwa. Odpowiedzialność karną za przestępstwa gospodarcze ponosić mogą również osoby niezwiązane z zarządem spółki. Wprawdzie polskie prawo karne indywidualizuje kilka przestępstw, które mogą zostać popełnione jedynie przez pewne osoby, wykonujące określone funkcje, to są również przestępstwa gospodarcze, za które mogą zostać skazani menedżerowie, dyrektorzy, księgowi czy też prokurenci. Odpowiedzialność karna dotknąć może również osoby piastujące niższe stanowiska – np. handlowców czy też agentów.

W kilku kolejnych artykułach postaram się przedstawić większość najpopularniejszych przestępstw popełnianych przez osoby zaliczane do tzw. „białych kołnierzyków”.

OSZUSTWO

Jako jedno z najczęściej popełnianych przestępstw wskazać można oszustwo. Niestety bardzo często organy ścigania wykorzystywane są do niejako „bezkosztowego” odzyskiwania należności. Często mają miejsce sytuacje, kiedy w wyniku nieporozumień pomiędzy kontrahentami, które to nieporozumienia wynikają na tle wzajemnych rozliczeń, jedna ze stron zamiast dążyć do polubownego rozwiązania sporu (lub też przy pomocy „przeznaczonego” do tego celu sądu cywilnego), zawiadamia organy ścigania o popełnieniu na jej szkodę przestępstwa oszustwa, wskazując że kontrahent tak naprawdę od samego początku planował unikać zapłaty wystawionych mu rachunków… W tym miejscu wyjaśnić należy jakie znamiona wykazywać muszą działania przedsiębiorcy (i nie tylko) aby przypisać mu skutecznie przestępstwo oszustwa.

 

Polega ono na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd lub wyzyskania błędu innej osoby lub na wykorzystaniu jej niezdolności do należytego pojmowania podejmowanych działań. Istotnym czynnikiem sprawczym dla niekorzystnej dyspozycji majątkowej jest tu przede wszystkim fałsz. W przeciwieństwie jednak większości przestępstw przeciwko mieniu, dyspozycja majątkowa na rzecz sprawcy ma tu charakter dobrowolny, niewymuszony.

 

Cechą tego przestępstwa jest zamiar wprowadzenia kogoś w błąd lub też wykorzystania tego błędu. Przyjmuje się, że musi on istnieć od samego początku. Podmiotem czynu może być każdy tj. każdy może owo przestępstwo popełnić. Jeśli więc decyzja kontrahent o zawarciu umowy podyktowana jest nie błędnym obrazem, nakreślonym przez samą drugą stronę lub też na jej zlecenie, a błędnym przeświadczeniem spowodowanym przez np. osoby trzecie którym do tej pory dobrze się współpracowało z rzekomym sprawcą przestępstwa, albo przez złą własną interpretację informacji rynkowych, nie może być mowy o oszustwie, ponieważ brak jest elementu wprowadzenia w błąd swoim działaniem. Również brak zapłaty spowodowany okolicznościami powstałymi po zawarciu umowy, nie może być traktowany jako oszustwo.

 

Często mają miejsce sytuacje, kiedy stale współpracujący z przedsiębiorcą kontrahent, nie bacząc na kondycję finansową tego przedsiębiorcy sprzedaje mu towar, albo ten towar tylko wydaje, zakładając że „jakoś to będzie”, albo że „zawsze płacił, wprawdzie z opóźnieniami, ale płacił”. Jednocześnie wskutek różnorakich zawirowań gospodarczych, przedsiębiorca nie jest w stanie przez dłuższy czas uregulować obciążającego go zobowiązania. W takiej sytuacji często w oczach sądów,a jeszcze częściej w oczach organów ścigania stajemy się oszustami.  Jednocześnie, biorąc pod uwagę powszechne w Polsce, również w organach ścigania, zamiłowanie do statystyki, można być prawie pewnym, że raczej nikt nie pochyli się nad naszym przypadkiem, a co najwyżej policjant/prokurator podejmie próbę „odhaczenia” kolejnego punkcika na liście skierowanych do sądu aktów oskarżenia…

Z powyższych względów niezwykle istotnym jest, żeby już przy pierwszym wezwaniu do stawiennictwa przed organami ścigania skorzystać z pomocy profesjonalisty, który wskaże jak zachowywać się w czasie przesłuchania. Temat ten zostanie poruszony w kolejnych artykułach.

About the Author:

Adwokat Krzysztof Śpiewak
Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2013- 2015 odbył aplikację adwokacką organizowaną przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu.Ze względu na zainteresowania prywatne zajmuje się sprawami z zakresu ochrony środowiska i prawa rolnego. Prywatnie interesuje się myślistwem oraz wędkarstwem muchowym. Dowiedz się więcej!

2 komentarze

  1. […] ich uregulowania. M.in. tego tematu dotyczył jeden z poprzednich artykułów (dostępny tutaj: http://smadwokaci.pl/aktulanosci/prawo-karne/przestepstwa-bialych-kolnierzykow/ ). Tym razem omówimy temat tzw. fałszu materialnego. Jest to przestępstwo stosunkowo często […]

  2. […] Przestępstwa „białych kołnierzyków” […]

Zostaw komentarz