ul. św. Wojciech 10/5, 61-749 Poznań   |   kontakt@smadwokaci.pl   |   tel. 602 853 470, 697 566 050

Jak skutecznie odzyskiwać alimenty?  

  • Odzyskiwanie alimentów

Problem niealimentacji jest nie tylko problemem prawnym, ale przede wszystkim problemem społecznym. Dotychczasowe rozwiązania legislacyjne w dużej mierze były niewydolne. Od wejścia jednak w życie ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy- Kodeks Karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2017, poz. 952) wydaje się, że ściąganie alimentów stanie się znacznie prostsze.

 Co się zmieniło?

W celu pełnego zobrazowania zaistniałych zmian należy odnieść się do stanu prawnego sprzed nowelizacji. Zgodnie z poprzednim brzmieniem art. 209 k.k. przestępstwo nie alimentacji polegało na uporczywym i niepłaceniu alimentów orzeczonych prawomocnym orzeczeniem sądu. Dodatkowo owo niepłacenie alimentów musiało narażać osobę uprawnioną, a więc w większości przypadków dziecko, na niezaspokojenie lub na niebezpieczeństwo niezaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W efekcie bardzo często trudno było udowodnić osobie zobowiązanej do płacenia alimentów, że jej postępowanie wypełnia przesłanki wskazane w wyżej wymienionym przepisie, a w związku z tym trudno było taką osobę skazać.

Brzmienie art. 209 § 1 k.k. po nowelizacji jest następujące: „Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”

Jak z powyższego łatwo wywnioskować przesłanki przestępstwa niealimentacji zostały sprecyzowane i uniezależnione od pojęć generalnych jak „uporczywość” czy „narażenie na niezaspokojenie potrzeb życiowych”. Obecnie osoba, która nie płaci alimentów podlega karze już w momencie gdy łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych (czyli w najpowszechniejszym układzie zaległość jest równa sumie alimentów za 3 miesiące, przy czym nie muszą być to kolejne miesiące), albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Zatem mówiąc najprościej, jeżeli osobie zobowiązanej do płacenia alimentów uzbiera się zaległość alimentacyjna o sumie równej co najmniej trzem miesięcznym ratom alimentów to osoba taka popełnia przestępstwo.

Jakie są skutki powstania co najmniej trzymiesięcznej zaległości alimentacyjnej?

Poza samym faktem popełnienia przestępstwa w paragrafach 4. i 5. Art. 209 k.k. ustawodawca przewidział swego rodzaju „mechanizm motywacyjny” dla osób niepłacących alimentów. Zdaje się bowiem, że głównym celem uznania niealimentacji za przestępstwo jest chęć ochrony osób uprawnionych do alimentów i doprowadzenie do sytuacji, w której te alimenty są płacone na bieżąco. W mojej ocenie kwestia kary za ten czyn jest sprawą drugoplanową. Kierując się takim rozumowaniem ustawodawca dodał do art. 209 k.k. wymienione powyżej paragrafy.

Pierwszy z nich stanowi, iż „Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty”. Dlatego też jest to pewien „mechanizm motywacyjny” dla sprawcy, bowiem w zamian za spłacenie zaległości ustawodawca gwarantuje, że osoba, która doprowadziła do powstania zaległości nie będzie podlegać karze.

W tym wypadku należy podkreślić, iż pojawia się pewien problem, który dotyczy tego, czy przez całą zaległość alimentacyjną należy rozumieć zaległość powstałą po wejściu w życie przedmiotowej nowelizacji. Czy też możliwość skorzystania z dobrodziejstwa art. 209 § 4 k.k. będzie dotyczyło tylko osoba, która w spłaciła całą zaległość alimentacyjną, także tą która powstała przed wejściem w życie przedmiotowej nowelizacji.

Wydaje się, że kierując się względami wykładni celowościowej i językowej należy opowiedzieć się za drugim z zaproponowanych rozwiązań. Zatem możliwość skorzystania z dobrodziejstwa art. 209 § 4 k.k. winna być uzależniona od spłaty całości zaległości alimentacyjnej zarówno powstałej przed jak i po wejściu w życie nowelizacji art. 209 k.k. Jednakże należy zaznaczyć, iż kwestia ta nie jest aktualnie rozstrzygnięta, a także to, iż nie ma przepisów przejściowych w tym zakresie. Wobec tego kwestia ta rozstrzygnie się w praktyce stosowania tego przepisu.

 

W kolejnym artykule omówię w jaki sposób w praktyce powinny być stosowane omówione wyżej przepisy oraz jakie konsekwencje rodzi to dla osób pokrzywdzonych niepłaceniem alimentów.

2017-10-16T11:35:37+00:00 16 października 2017|Prawo cywilne, Prawo rodzinne|0 komentarzy
Adwokat Bartłomiej Markewicz
Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2013- 2015 odbył aplikację adwokacką organizowaną przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu. Ze względu na zainteresowania prywatne z powodzeniem zajmuje się i prowadzi sprawy z zakresu prawa sportowego. Prywatnie zapalony miłośnik aktywnego trybu życia i podróży. Dowiedz się więcej!

Zostaw komentarz