ul. św. Wojciech 10/5, 61-749 Poznań   |   kontakt@smadwokaci.pl   |   tel. 602 853 470, 697 566 050

Zakaz pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej w spółce

  • Zakaz sprawowania funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej

W prowadzonej przeze mnie praktyce bardzo często zdarza się, że osoba mająca problem na gruncie prawa karnego obawia się, że może to się przełożyć na jej sytuację zawodową. Dotyczy to zwłaszcza osób wchodzących w skład organów spółek handlowych. Czy rzeczywiście tak jest?

Odpowiedź na wyżej postawione pytanie daje przed wszystkim art. 18 § 2 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Zgodnie z przywołaną regulacją „nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII-XXXVII Kodeksu karnego (k.k.) oraz w art. 585 3 , art. 587, art. 590 i w art. 591 ustawy”. Przepis ten nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych. Osoba, która została skazana za jedno z wyżej wymienionych przestępstw nie może być członkiem organów spółek handlowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że chodzi oczywiście o takie spółki, w których może istnieć zarząd lub rada nadzorcza. Zalicza się do nich spółka z ograniczona odpowiedzialnością, spółka akcyjna, a także w szczególnych sytuacjach spółka partnerska (art. 97 k.s.h.), spółka komandytowo- akcyjna (art. 142 k.s.h.). Nie dotyczy to natomiast pozostałych spółek z k.s.h.

Do przestępstw uniemożliwiających pełnienie funkcji w zarządzie i radzie nadzorczej zaliczamy wobec powyższego:

  1. Przestępstwa przeciwko ochronie informacji, art. 265- 269 k.k. (np. bezprawne uzyskanie informacji, ujawnianie informacji niejawnych),
  2. Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, art. 270- 277 k.k. (np. fałszowanie podpisu, poświadczenie nieprawdy, posługiwanie się czyimś dokumentem),
  3. Przestępstwa przeciwko mieniu, art. 278- 295 k.k. (np. kradzież, kradzież z włamaniem, rozbój, przywłaszczenie, oszustwo, zniszczenie mienia),
  4. Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, art. 296- 309 k.k. (np. wyrządzenie szkody w obrocie, łapownictwo na stanowisku kierowniczym, wyłudzenie odszkodowania, pranie brudnych pieniędzy, pokrzywdzenie wierzyciela),
  5. Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, art. 310- 316 k.k. (np. fałszowanie pieniędzy i puszczanie ich w obieg),
  6. Ujawnianie fałszywych danych związanych z działalnością gospodarczą (art. 587 k.s.h.),
  7. Umożliwienie bezprawnego głosowania (art. 590 k.s.h.),
  8. Udział w bezprawnym głosowaniu (art. 591 k.s.h.).

Pozostałe typ przestępstw nie wyłączają możliwości pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej. Przy czym należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 41 k.k. sąd w określonych okolicznościach może orzec, albo orzeka jako środek karny zakaz zajmowania określonych stanowisk jeżeli uzna to za niezbędne. W takiej sytuacji orzeczenie przedmiotowego zakazu może nastąpić również za inne przestępstwa niż opisane powyżej np. za przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową (art. 218- 221 k.k.), albo za przestępstwo przekupstwa (art. 229 k.k.). Aby sąd mógł zastosować taki środek karny niezbędnym jest, aby przestępstwo pozostawało w związku z pełnioną funkcją.

Należy w tym miejscu nadmienić, iż opisywane zakazy dotyczą tylko przestępstw popełnionych w Polsce. Przykładowo, popełnienie przestępstwa kradzieży w Niemczech i skazanie za to przestępstwo w Niemczech nie wyklucza możliwości pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej na gruncie art. 18 k.s.h.

Zakaz pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej wynika również z art. 373 Prawa upadłościowego.

 

Od kiedy i jak długo może trwać zakaz pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej?

Zakaz pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej może nastąpić na skutek popełnienia czynu zarówno przed objęciem stanowiska jak również w trakcie sprawowania funkcji.

Zakaz ten jest ograniczony czasowo i rozpoczyna się w momencie uprawomocnienia się wyroku skazującego. Zatem, aby zastosowanie znalazł art. 18 k.s.h. niezbędnym jest, aby został wydany wyrok skazujący za dany czyn.

Zakaz, zgodnie z art. 18 § 3 k.s.h. ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary. Przykładowo, jeśli za dany czyn osoba została skazana na 1 rok pozbawienia wolności wówczas z upływem 5. roku od uprawomocnienia wyroku zakaz ustaje. Natomiast w sytuacji, gdy osoba została skazana np. na karę 3 lat pozbawienia wolności zakaz ustanie dopiero po ok. 6 latach od uprawomocnienia się wyroku skazującego, a dokładnie po 3 latach od zakończenia odbywania kary.

Zgodnie z art. 18 § 4 k.s.h. jest natomiast możliwe, aby w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku, skazany złożył wniosek do sądu, który wydał wyrok, o zwolnienie go z zakazu pełnienia funkcji w spółce handlowej lub o skrócenie czasu obowiązywania zakazu. Nie dotyczy to przestępstw popełnionych umyślnie. Sąd rozstrzyga o wniosku, wydając postanowienie. W tym miejscu należy wytłumaczyć, czym jest czyn popełniony nieumyślnie. Zgodnie z art. 9 § 2 k.k. czyn jest popełniony nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał, albo mógł przewidzieć. O tym czy czyn jest popełniony nieumyślnie decyduje kwalifikacja prawna przyjęta przez Sąd w wyroku skazującym. Zatem jeśli Sąd orzekając nie przyjmie, że czyn został popełniony nieumyślnie nie ma możliwości składania wniosku w trybie art. 18 § 4 k.s.h.

Adwokat Bartłomiej Markewicz
Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W latach 2013- 2015 odbył aplikację adwokacką organizowaną przez Okręgową Radę Adwokacką w Poznaniu. Ze względu na zainteresowania prywatne z powodzeniem zajmuje się i prowadzi sprawy z zakresu prawa sportowego. Prywatnie zapalony miłośnik aktywnego trybu życia i podróży. Dowiedz się więcej!

1 komenarz

  1. Michał 10 stycznia 2017 w 14:48 - Odpowiedz

    Bardzo dziękuję za informację. Takiego streszczenia szukałem.

Zostaw komentarz